tarihinde yayınlandı

Çocuğumda dikkat eksikliği var mı?

Dikkat eksikliği nedir?

Bu tanımı eğer bir psikiyatr yapıyorsa :  Genetik faktörlerin etkisiyle oluşan, bebek daha anne karnındayken başlayan ve doğumdan sonra da devam eden bir rahatsızlıktır. Beynin ön tarafında yer alan preferontal bölgede oluşan hasardır. Beynin ön bölgesinin sağlıklı çalışmasını sağlayan Dopamin ve Nöradrenalin normal bireylere göre bu çocuklarda daha azdır.

Bazı kaynaklarda MR görüntülemelerinde bu çocukların beyin hacimlerinin %4 daha düşük olduğu, SPECT görüntülemelerinde ise beynin bazı bölümlerinin sağlıklı bireylere oranla daha az kanlandığı iddia edilmektedir. DEHB (Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu) beyin hasarından oluşan bir psikiyatrik hastalıktır ve sadece ilaçla tedavi edilir.

Teoride bu rahatsızlığa yol açan sebeplerin tahlil ve görüntüleme yoluyla tespit edildiği söylense de pratikte çocuklara tanı koyulurken hiçbir psikometrik test(zeka testleri) ya da tıbbi testler(kan ve idrar tahlilleri ya da EEG,BT,MR,PET,SPECT) kullanılmaz.  

Dünyanın her yerinde olduğu gibi ülkemizde de çocuk psikiyatrisi hekimi sadece bazı belirtilerin olup olmadığına ve bu belirtilerin 6 ay süresince ve farklı ortamlarda ortaya çıkıp çıkmadığına bakarak tanıyı koyar.

Peki çocuklara DEHB tanısı neye göre konulmaktadır?

Elbette tüm psikiyatrik hastalıkları ve belirtilerini içeren Amerikan Psikiyatri Birliği(DSM-IV) tanı ölçütleri kullanılmaktadır. Tedavide ise RİTALİN,CONCERTA ve STRATTERA  gibi ilaçlar kullanılmaktadır. Hekimler genel olarak sadece ilaç tedavisinin faydalı olduğunu söylerler ve psikolog,pedagog,diyetisyen,spor vb uygulamalarının hiçbir faydası olmadığını savunurlar.

Elbette ilaç tedavisini ilk ve en etkili seçenek olarak görmekle birlikte diğer yöntemlerden yararlanan hekimler de bulunmaktadır.

Zeka-Dikkat Geliştirme (7-10 Yaş)

Bu tanımı eğer bir psikolog yapıyorsa :  Psikologlar bu rahatsızlığın neden kaynaklandığı konusunda psikiyatristler kadar tek fikir sahibi değillerdir. Ama psikologlar da Dikkat eksikliğinin kalıtsal ve gelişimsel bir hastalık olduğunu kabul ederler.

Kalıtım, doğum sırasında ortaya çıkan problemler, anne sütü almama, ateşli hastalıklar ve baş bölgesine darbe almak, çevresel faktörler ya da duygusal travmalar gibi birbiriyle çok ilgisi olamayan farklı sebepler ileri sürmektedirler.

İşin en ilginç yanı ADHD(Attention Defict Hyperactivity Disorder) yani DEHB( Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) oranı her toplumda farklılık göstermektedir. zekaoyuncak.com  Almanya’da bu oran %4 iken Suudi Arabistan’da %30, Amerika’da %15 olarak belirtilen hasta oranının çok da sağlıklı rakamlar olmadığı aşikardır.

Psikologlar ilaç şirketlerinin açacağı dava süreçleriyle uğraşmak istemedikleri için ilaç karşıtı bir açıklama yapmamaya özen göstermektedirler.

Ama genel olarak ilaçların tedavi edici değil baskılayıcı olduğunu ve ileride çocuklarda bağımlılık yarattığını bu ilaçların ağır yan etkilerinin çocuklara zarar verebildiğini ifade ederek çözümün psiko-pedagojik, psikososyal ve psikoeğitsel destekle çözüleceğini ifade ederler.

Yani genel olarak davranışçı terapi yöntemlerini kullanarak çocuğun hayatını, aile ve sınıf ortamını düzenleyerek beslenme ve yaşam alışkanlıklarını disipline ederek sorunu zaman içinde ortadan kaldırmaya çalışırlar.

Bazı psikologlar Nörofeedback denilen yönteme sıcak bakar ve uygularken birçoğu bunun faydalı olmadığını gösteren makaleler ileri sürerler. Bu yöntem 50 seans kadar sürmekte, zaman ve para karşılığı çok yüksek olmaktadır.

Çoğunlukla çocuk bu bilgisayar programı sebebiyle değil süreç içinde takip edildiği için kendisiyle yakından ilgilenildiği için düzelme yaşamaktadır.

Dikkat Eksikliği ile ilaç kullanmadan nasıl mücadele edilebilir. 

Bu tanımı eğer bir öğretmen yapıyorsa : Yerinde durmayan, kıpır kıpır hareket eden, masa arkadaşını sürekli meşgul ederek ders dinlemesini engelleyen, sınıfta teneffüste dahi huzursuzluk çıkaran arkadaşlarına sözlü ve fiziksel baskı kuran çocuklar bir öğretmen gözünde dikkat eksikliği tanısı almayı hak ederler.

Bazen haklı olmakla birlikte aslında sınıf ortamının, ders içeriklerinin, eğitimde kullanılan öğretim stratejilerinin, ders kitabı ve materyallerinin uygunluğunun çok da sorgulanmadığı bir süreç işletildiği ve tek sorumlu ve sorunlunun çocuk olduğu değerlendirmeler görürüz. zekaoyuncak.com  Elbette her öğretmen böyle davranmaz.

Durumu rehberlik servisine ileten öğrencisinin durumunu rehber öğretmen ve idarecilerle görüşen, aileyi görüşmeye çağıran hatta daha ötesi çözüm yolu olarak RAM yani rehberlik araştırma merkezlerinden yardım isteyen sorumlu birçok öğretmenimiz de vardır.

Dikkat Geliştiren Zeka Oyunu
Dikkat Geliştiren Zeka Oyunu

Dikkat eksikliği tedavisinde kullanılan ilaçlar ve zararları

Dikkat eksikliği ilaçlarının madde bağımlılığı yarattığını Berkeley Kaliforniya Üniversitesi psikologlarından Lambert ve Hartsough 1998 yılında 492 çocuğu kapsayan ve 20 yıl süren araştırması sonucunda ortaya koymuşlardır. Araştırmalarının adı ise “Dikkat: Ritalin tıpkı kokanine benziyor” her şeyi anlatmaktadır.

Dikkat eksikliği için doktor gözetiminde önerilen kırmızı özel reçeteli bu ilaçlar 6 yaş ve 20 kg üzeri çocuklarda kullanılmaktadır. zekaoyuncak.com  Aileler elbette bu ilaçların çocuklarının ruh ve beden sağlığına olan zararları öğrenmek hakkına sahiplerdir.

Bu araştırmada ulaştıkları sonuca göre ilaç kullanmış olan çocuklar 20 yıl sonra hiç kullanmamış olanlara oranla tam 2 kat daha fazla madde bağımlısı olmaktadırlar.

Bu konuda ayrıntılı bir makale okumak için Psk Üstün Öngel’in “Ritalin kokain bağımlılığı yaratıyor” başlıklı makalesini okumanızı öneriyoruz. Ayrıca bu ilaçların etken maddeleri olan Metilfenidat ve Atomoksetin etkilerini internetten araştırabilirsiniz.  Psikosoyal bir rahatsızlık olan dikkat eksikliğinin çözümü ilaç değil psikososyal ve psikoeğitsel yaklaşımlardır.

Sizi Arayarak Yardımcı Olmamızı İstiyorsanız TIKLA

Yazar: Yükselen Zeka Akademik Kurul

Yorumlar